را موسوم به اسم كرد . پيش از او ، هر كس كتابى در حديث جمعآورى مىكرد بعنوان جامع و مصنّف و مؤلف موسوم مىداشت . « مؤطا » از كتابهاى صحيح اهل سنت است و نخستين كتابى است كه مرتب بر ابواب شده است . « مؤطا » و « صحيح بخارى » نخستين كتابهائى هستند كه بر ابواب تدوين شده و ديگران از تدوين آنها استفاده كرده‌اند . « مالك » در روز يكشنبه دهم ربيع الاول سال 179 هجرى وفات يافت و « عبد الله بن محمد » ، نواده « ابن عباس » ، كه والى مدينه بود ، پياده در تشييع او حضور يافت و بر جنازه‌اش نماز گزارد و در باب البقيع به خاك سپرده شد . « مسند امام ابو حنيفه نعمان » طبع سال 1306 هجرى ، مطبعه محمدى ، لاهور . « ابو حنيفه نعمان بن ثابت » مشهور به « امام اعظم » و معروف به « ابو حنيفه » . [ ريحانة الادب 5 / 50 ] : اولين چهار امام اهل سنت و جماعت است . از مشاهير تابعين و از كسانى است كه روزگار « انس بن مالك » را دريافته است ، ليكن حديثى از او نقل نكرده است . جد « ابو حنيفه » از مردم كابل طخارستان و از آزاد شدگان بنى تيم الله است . نخست كافر بود و در يكى از جنگهاى مسلمانان اسير شد و سرانجام اسلام آورد . « ابو حنيفه » هشتاد هجرى در كوفه متولد شد و نسبش به يزدگرد ، آخرين شهريار ساسانى ، مىرسد . در آغاز كار در كوفه به خزفروشى اشتغال داشته ، پس از آن به تحصيل علوم پرداخته و فقه و حديث را از « قاضى حمّاد » فرا گرفت . « ابن ابى الحديد » و گروهى بسيارى ، او را از شاگردان حضرت امام صادق عليه السلام نوشته‌اند و در نهايت از آن حضرت ، منحرف شد . و در احكام شرعيه به رأى و قياس عمل مىكرده است و اين خود وسيله‌اى بود كه مردم آن زمان بر وى طعنه